Баарыбызга маалым болгондой баланын тишине кариестин түшүүсү көптөгөн ата-эненин көйгөйү болуп келет. Андыктан интренет булактарынан көптөгөн ата-энелер тастыкталбаган маалыматтарды алып колдонуу менен банын тишине зыянын тийгизип алган учурлар дагы жок эмес. Андыктан баланын карисенин алдын алуу үчүн эмне кылуу керектиги Суусамыр айылдык ооруканасынын тиш дарыгери Бийсеев Алмаз кеңеш берет

                                        Алмаз Бийсеев

Саламатсызбы? баланын тиши канча жаштан түшүүсү керек?

Негизи баланын тиши төрт айынан өсүп баштайт. Алгач алдыңкы кашка тиштер, кийин капталдагы кашка тиштер кийин капталдагы тиштер өсөт,соңунда кичинекей азуулары чыгат. Ал эми түшүүсүнө кайрыла кетсек алты жаштан түшүп баштоосу керек. Тиш түшүп баштаган кезде биринчи өскөн тиштер түшүп байтайт. Эң аягында клык титер түшөт.

Кариестин алдын алуу жолдору?

Баланын карисенин алдын алуу бул бала эненин курсагында жаткан кезден баштоо керек. Бул эненин баланы көтөрүп жүргөн кезде балага жеткилкитүү витаминди берүүсү керек, мисалы эненин гемоглобини 100 дөн өйдө болуусу керек, ошондо гана баланын сөөк структурасынын жакшы жетилүүсүңө жана ошондой эле тиштин төрөлгөндөн кийин жакшы калпытануусуна жол түзөт. Ушул себептерден улам аял киши боюнда ьар кезеде эле эненин ден соолугуна жакшы кам көрүү керек. Себеп дегенде гемоглобиндин жогору болуусунан ден соолук 100 пайыз көз каранды. Ошондо гана баланын сүт тиши жакшы бекем болуп өсөт. Негизи баланын тиши өсүп чыгып баштаганда дагы баланын сүт тишине туура кам көрүү зарыл. Баланын канын текшертип туруу керек. Сүт тишке кариес түшкөн болсо өз убагында даарылатып  туруу керек .Ошондо баланын постоянныый тиши чыкканда жакшы болуп өсөт. 

Азыр балдардын тиши эрте эле кариес түшүп,жарымынан жок болуп калган учурлар көп бул ооруга эмне себеп?

Ооба бул гемоглобинден дагы болбой калышы мүмкүн, бул эне боюнда барда инфекционный оору менен ооруп калса дагы баланын тишине таасирин тийгизет. Респираторный инфекция деп койот,булар өтө курчуа кеткен оорулар мисалы ОРВИ, ГРИПП, Пневмания булардын баары эле инфекционный оорулар. Кайра эле эненин ден соолугунан көз каранды. Эгер инфеционный оорулар курчуп кеткен учурда, оору пневманияч болуп кетсе ушулардын баары таасирин тийгизет. Адонтогинес процесси бузулуп, ар кандай инфекцияларга туруштук бере албай калат. Муну стамотический болезнь деп койот ошол оору менен ооруп калат. 

Баланын тишине кариес түшкөн учурда, эгер сүт тиш болсо канча жаштан жулдурууга болот?

Бул учурда алты жаштан өйдө жулдурса болот, бирок анын деле өзүнүн жолдору болот, мисалы алты жаштан клык тиштерди жулдурууга болбойт.  Калган тиштерди деле стамотологиялык көргөзмө менен иш болот, эгерде тишти дарылоого такыр эле болбой калса жулса болот. Бирок колдон келсе дарылап, өзү түшкөн жакшы болот.

Тиштин эмалынын жукарып кетишине эмне себеп?

Кээ бир учурларда оплозия деп койот бул генетикалык оору болот. Бул ата-энесинин бирөөндө болсо балага дагы өтүп кетет. Бул учурдакапталкы кылкыйма  тиш тубаса эое жок болуп калат, тактап айтканда өспөйт. Кээде бала төрөлгөн учурда эле эмалы жок болуп калат. Бул учурда генетикалык фактор өтө чоң роль ойнойт. 

Баланын тишине кам көрүүдө азыр ата-энелердин кетирип жаткан катасы?

Бул учурда баланын тиши өсүп баштаган кезден баштап эле эки маал тиш жууганга көндүрүү керек. Кийинки ката бул таттуну көп берүү, балага таттууну аз берүүгө аракет кылуу керек, аткени фиссура деп койот, таттуу ошол чуңкурчаларына чогулуп калат дагы,ошол дерге микробтор чогулуп жыйынтыгында тишке кариес түшөт. Ошол себептен кайталап кетчү нерсе бул балага тиш жууганды үйрөтүү жана баланын канын тапшырып туруу Биохимиялык анализ деп койот, бул кандын толук анализи кандын составында микроэлеметтер жетиштүүбү ошонун баарын көзөмөлдөп туруу керек. Эгер алар жетишпеген учурда  пеиатордун көзөмөлү менен кошумча витаминдерди ичүү керек. Эскерте кетчү нерсе витаминдер сөзсүз түдө педиатордун көзөмөлдөөундө болуусу керек, себеби витаминдердин дазасы туура эмес болуп калс анда бөйрөктөрө таш туруп калуу, флероз деп койот  бул учурда тиш өтө назик болуп калат, ушул коркунучтар бар. 

Тишке туура щетка тандоо?

Жаш болдарга жумшак щетка керек. щетканын үч түрү болот 

1- Катуу 

2- Орто жумшак

3- Жушак

ошонун жумшагын тандоо керек, себеби жумшак щетка тишке зыянын тийгибейт.

Тиш жууган пастасын туура тандоого болобу, же бардыгынын эффективдүүлүгү бирдей болобу?

Тиш жууган пастанын дагы түрү болот.

Лечебный

Лечебно профилактический

Профилактический 

болуп үч түрө бөлүңөт, ошону тиштин акыбалына жараша тандоо керек. Эгерде тиште жана шилекейде микроэлементтер жетишсиз болсо, анда лечебный микроэлеметтреди камтыган пастаны колдонуу керек. Эгерде бардыгы жетиштүү болсо профилактикалык пасталарды колдонуу керек.

Маегиңизге рахмат!

 

 Даярдаган: Айтурган Кубанычбековна